به نام خدا
زن در متون مقدس - جلسه اول در تاريخ 86/7/29 دكتر شيروي
موضوع جلسه : لزوم بحث و رويكردهاي گوناگون به مقوله زن
بدون ترديد يكي از مولفه هاي مهم و فربه دوران گذار از سنت به مدرينته ، تعيين و تكليف قطعي با مقوله زن در جامعه است تا جائيكه حتي گفته مي شود تفاوت اصلي و عمده سنت و مدرينته در همين مقوله و يا بعبارتي ديگر در ورود زن به عرصه اجتماع و مشاركت اين نيمه جامعه در آن است . در جامعه ما عليرغم تغيير رويكردهاي مشهودي كه طي پنج دهه پيش ديده مي شود ، هنوز اصل قضيه زير سئوال بوده و بنظر ميرسد كه اغلب تغيير رويكردها علتي و از سر ناچاري اتفاق افتاده است.
در جامعه كنوني ما هنوز تفكري وجود دارد كه اصل ورود زن به عرصه فعاليت هاي اجتماعي را مضر و مخرب دانسته و آن را موجب انحراف اخلاقي جامعه مي داند و تا آنجائي كه قدرت دارد ، قصد برگرداندن برخي هنجارها و جلوگيري از توسعه فعاليتهاي زنان دارد. از طرف ديگر ، گروهي كه اكثرشان را زنان تشكيل مي دهند ، احساس عقب ماندگي مي كنند و دست آوردهاي بدست آمده در چند دهه پيش را بهيچوجه كافي ندانسته و تغييرات بنيادي و زير و رو كننده را خواستارند.
تفكر فمنيسم كه با فاصله كم نسبت به كشورهاي غربي بسرعت در كشور ما مطرح و منتشر شد نتيجه اين تفكر است. حال آنكه فمنيسم پديده اي پسا مدرن بوده و جامعه ما هنوز در مرحله گذار از سنت به مدرينته است . اي دو گانگي در مواجهه با مقوله زن ايجاب مي كند كه مساله بطور كارشناسانه تري مورد بررسي قرار گيرد. در اين راستا نقش دين و مذهب در فرهنگ جامعه غير قابل تخفيف است و در نتيجه مطالعه اي در باره مقوله زن در متون مقدس كليه اديان و مذاهب مي تواند يكي از پيش نيازهاي تدوين استراتژي آينده باشد.
در ارتباط با متون مقدس و به ويژه متن مقدس دين اسلام چالشهائي بوده و هست كه متكلمين و متدينين به نوعي با آنها روبرو شده اند احكامي مانند تعدد زوجات ، انواع مجازاتها ، حق طلاق مردانه ، قضاوت مردانه ، ديه و ارث بردن زن ، از طرفي مفاهيمي چون فرشته ، شيطان ، جن ، چشم زخم و يا آياتي كه در مورد بعضي امور طبيعي و جود دارد مانند هفت آسمان ، حركت ماه و خورشيد ، سير شكل گيري جنين و يا برخي معجزان و عذاب الهي از جمله اين چالشها هستند.
شش رويكرد مختلف در پاسخگوئي به چالشهاي مذكور وجود دارد
برخورد غير مومنانه تحليلي - غير ديني : در اين رويكرد پيامبر به مانند يك حكيم و متن به عنوان اثر آن مصلح برخورد مي شود و در جايگاه خويش واجد امتيازات و نقايصي محسوب مي گردد.
برخورد غير مومنانه ستيزگرانه - ضد ديني : در اين رويكرد اكثر چالشهاي مذكور دستمايه مخدوش كردن چهره پيامبر و تمسخر وي قرار مي گيرد . اين رويكرد عموماً بار علمي چنداني نداشته و بيشتر بر جنبه احساس تكيه دارد.
بر خورد مومنانه سنتي - اعتقادي : در اين رويكرد سعي مي شود قالب و ظاهر متن پذيرفته شود يا بصورت تعبدي و يا با دلايل علمي.
برخورد مومنانه علمي - انطباقي : در اين رويكرد متن پذيرفته مي شود اما سعي مي شود با علم جديد منطبق جلوه داده شود مانند تفسير هفت آسمانها به كهكشانها و ... اين رويكرد بيشتر به چالشهاي مربوط به امور طبيعي و علمي مندرج در متن مي پردازد.
برخورد مومنانه تأويلي - طبيعي : در اين رويكرد با اعتقاد به اينكه نگا متن رمز گونه و سمبليك مي باشد ، با تأويل معناي جديد به متن مي دهد و برخي مندرجات متن را كاملاً از معناي ظاهري آن كنده و در معناي ديگر مي بيند.
برخورد مومنانه تاريخي - الهامي : اين رويكرد مبتني بر گسست و پيوست و معتقد است كه متون در چارچوب مناسب زمانه خود آمده و بين متن و زمينه تاريخي خود رابطه ديالكتيكي مي بيند.